Rola witaminy C w funkcjonowaniu organizmu

Ludzie nie posiadają  zdolności syntezy kwasu askorbinowego, dlatego stale musimy dostarczać witamię C za pośrednictwem diety. Różne są opinie określające niezbędną minimalną dzienną dawkę, na ogół mowa o 60-200mg.

Kwas askorbinowy jest niezmiernie ważną substancją, dzięki której system immunologiczny funkcjonuje prawidłowo i która bierze udział w syntezie steroidów nadnerczowych, przemianach tyrozyny i biosyntezie kolagenu.

Ogólnie można powiedzieć, że kwas askorbinowy katalizuje wszystkie dynamiczne procesy życiowe.  Już po 3 tygodniach diety ubogiej w witaminę C dochodzi do jego niedoboru, który w skrajnych przypadkach może przybrać postać szkorbutu - groźnej dla życia choroby objawiającej się krwawymi wybroczynami, bolesnością mięśni i stawów, obrzękami, depresją, patologicznymi złamaniami i ogólnym osłabieniem.

Znanym faktem jest negatywny wpływ palenia papierosów na zapasy witaminy C w organizmie: jeden papieros to strata około 30mg kwasu askorbinowego. Mniej znaną kwestią jest jednak działanie na niego silnych emocji: 20 minut złości, rozpaczy czy agresji to 300mg witaminy C mniej. Można więc powiedzieć, że na niedobory kwasu narażone są nie tylko osoby stosujące ubogą dietę, palacze, ale przede wszystkim osoby temperamentne.

Wpływ witaminy C na skórę

Kwas askorbinowy jest czynnikiem niezbędnym do powstawania hydroksylazy prolinowej, ktora jest głównym enzymem uczestniczącym w biosyntezie kolagenu, podstawowego składnika tkanki łącznej.

Dodatkowo kwas askorbinowy bierze udział w tworzeniu hydroksylazy lizyny - kolejnego ważnego enzymu, dzięki któremu między włóknami kolagenu w macierzy międzykomórkowej powstają wiązania krzyżowe, zapewniające sprężystość i elastyczność naskórka i skóry właściwej.

Kwas askorbinowy jest jednym z najefektywniejszych antyoksydantów obecnych w środowisku wodnym.

Wolne rodniki powstają w skórze w wyniku reakcji metabolicznych bądź mają źródło zewnętrzne (promieniowanie UV, dym tytoniowy, skażenie środowiska); uszkadzają one DNA, białka i kwasy tłuszczowe błon komórkowych, co bez wątpienia jest pierwotną przyczyną wielu stanów zapalnych skóry, procesów nowotworzenia, a przede wszystkim fotostarzenia.

Kwas askorbinowy łatwo wchodzi w reakcje z wieloma wolnymi rodnikami, zarówno wewnątrz jak i na zewnątrz komórek, i obecnie wiadomo (Pinnell 1996), że antyoksydanty z witaminą C na czele są w stanie zapobiegać uszkodzeniom DNA wywołanym przez promieniowanie UV i hamować proces fotostarzenia skóry, który przejawia się utratą jędrności, powstawaniem drobnych zmarszczek, przebarwieniami, rozszerzeniem porów czy w końcu zmianą owalu twarzy. UV uszkadza również naczynia limfatyczne i podskórną tkankę tłuszczową, co w przyszłości po skumulowaniu zniszczeń może objawiać się również obrzękami limfatycznymi czy utratą tkanki tłuszczowej pod oczami. Pamiętajmy, że większości tych zmian można zapobiec stosując odpowiednie i stabilne filtry przeciwsłoneczne, wsparte działaniem antyoksydantów.

Witamina C w niewielkich ilościach występuje naturalnie w skórze. Niestety promieniowanie słoneczne potrafi zubożyć skórne zapasy kwasu askorbinowego o ponad 2/3, a zwiększenie jego udziału w diecie tylko w minimalnym stopniu wpływa na odtworzenie stężenia w tkankach skórnych.

Jak najbardziej zasadne jest więc aplikowanie jej zewnętrznie w postaci roztworu. Regularne stosowanie witaminy C zwiększa jej stężenie w skórze właściwej od 4 do 40 razy. W efekcie nawet starsze fibroblasty są zdolne do produkcji kolagenu w ilości zbliżonej do tej, jaką wytwarzają fibroblasty młode (Pinnell 1994), skóra zostaje wyraźnie wygładzona, lepiej nawilżona (wzrost produkcji ceramidów, Walter 2001), a drobne zmarszczki spłycone. Witamina C poprzez hamujący wpływ na aktywność tyrozynazy działa rozjaśniająco, zmniejszając widoczność piegów, przebarwień posłonecznych, poprawiając koloryt i dodając skórze blasku. Wzmacnia kruche naczynka krwionośne i częściowo może zapobiegać rozwojowi trądziku różowatego.

Witamina C w codziennej praktyce

Kwas askorbinowy jest organiczną substancją zbliżoną w budowie do glukozy, o kwasowym charakterze i niskiej masie cząsteczkowej, łatwo rozpuszczalną w wodzie aż do stężenia 25%. Niestety jest równie skuteczna, co nietrwała - dlatego też wciąż na rynku gotowych kosmetyków jest tak niewiele stabilnych produktów, do których można zaliczyć preparaty La Roche Posay zawierające 5% lewoskrętnej witaminy C, Cellex, a przede wszystkim Skinceuticals. Ten ostatni został utworzony pod egidą wspomnianego wcześniej Sheldona Pinnella, profesora Wydziału Dermatologicznego Duke University w Północnej Karolinie. To głównie dzięki jego wieloletnim badaniom i powstałym w konsekwencji patentom możemy obecnie stosować witaminę C nie tylko w postaci gotowych preparatów, ale przede wszystkim - jako tanie i bardzo łatwe do wykonania domowym sposobem - lekkie wodne sera.

Efekty stosowania witaminy C pojawiają się już po kilku dniach. Skóra nabiera zdrowszego kolorytu, staje się lepiej nawilżona, gładsza i ogólnie wygląda zdrowiej.
Jednak warto uzbroić się w cierpliwość i stosować ją regularnie, bo większe efekty jak wygładzenie zmarszczek, poprawa owalu twarzy czy spłycenie drobnych blizn mogą się pojawić dopiero po kilku tygodniach czy miesiącach. Szybszych rezultatów mogą spodziewać się osoby mające niedobory witaminy C w organizmie - zmiany będą szybsze i wyraźniejsze. Zdjęcia z kuracji kwasem askorbinowym można obejrzeć w poniższych odnośnikach:

Use of Topical Ascorbic Acid and Its Effects on Photodamaged Skin Topography (str. 4)


Warto wiedzieć

Kwas askorbinowy po związaniu z wolnymi rodnikami ulega przemianie do kwasu dehydroaskorbinowego. Jest to proces odwracalny, dzięki czemu zasoby witaminy C po spełnieniu swojego zadania zostają zregenerowane.

Tej właściwości nie posiada jednak równie cenna dla skóry witamina E - po wychwyceniu wolnych rodników rozkłada się i traci aktywność antyoksydacyjną. Witamina E to szersza nazwa dla grupy 8 związków (tokoferoli i tokotrienoli), z których najaktywniejszy jest alfa-tokoferol. Jako rozpuszczalny w tłuszczach, łatwo penetrujący, silny antyoksydant o zdolnościach częściowego absorbowania promieni UVB jest bardzo często stosowana w kosmetyce.

Obecność witaminy C powoduje, że witamina E neutralizując wolne rodniki nie traci jednocześnie swojej mocy i nie ulega rozpadowi, mogąc dalej pełnić rolę antyoksydacyjną. Stosowanie tych dwóch substancji w jednym roztworze ma więc spory sens, tym bardziej, że każda cząsteczka witaminy E jest zdolna do spacyfikowania dwóch cząsteczek wolnych rodników. Razem stanowią antyoksydacyjny duet nie do pobicia. Na marginesie warto dodać, że nie tylko witamina C, ale również glutation i koenzym Q10 wpływają odtwarzająco na zasoby witaminy E.

Na szczególną uwagę zasługuje ponadto połączenie kwasu askorbinowego i bioflawonoidów, substancji występujących naturalnie w roślinach jako barwniki i antyoksydanty.
Kwas askorbinowy co prawda stanowi ochronę przed wolnym rodnikami, ale jednocześnie sam jest substancją wrażliwą. Bioflawonoidy chronią go przed przedwczesnym zniszczeniem, przez co znacząco zwiększają jego działanie. Z poznanych obecnie 7.000 bioflawonoidów mniej więcej połowa 'współpracuje' z witaminą C. Można ze znacznym prawdopodobieństwem przyjąć, że dotyczy to też ich zewnętrznego stosowania, co z kolei wykorzystuje w swoich preparatach Flavo C firma Auriga łącząc kwas askorbinowy z bogatym we flawonoidy ekstraktem z miłorzębu.

Źródła:
1. Use of Topical Ascorbic Acid and Its Effects on Photodamaged Skin
   Topography
2. Cutaneous photodamage, oxidative stress, and topical antioxidant protection
   - S.Pinnell
3. Vitamin C Stimulates Sphingolipid Production and Markers of Barrier Formation
    in Submerged Human Keratinocyte Cultures
4. Vitamin C and the Skin
5. Gene expression profiling reveals new protective roles for vitamin C in human
    skin cells
6. materiały własne, patenty S.Pinnella
7. Ponec M i wsp.: The formation of component barrier lipids in reconstructed
   epidermis requires the presence of vitamin C. J Invest Dermatol, 1997, 109,
   348-55.
8. //bez-recepty.pgf.com.pl/index.php?co=artyk&id_artyk=725

Skład:  L(+)-Ascorbic Acid

Zalecane stężenie: 5-20 %

Ciężar właściwy: 0,83g/ml

W łyżeczce 0,15ml mieści się: 0,09 - 0,1g


Właściwości fizyczne:

- biały puder

- bez zapachu

- rozpuszczalny: w wodzie, zawiesza się w oleju

Zalecenia techniczne:

- wodne roztwory są bardzo niestabilne, wrażliwe na: promieniowanie UV,
  temperaturę, tlen.

- gotowe serum z witaminą C należy przechowywać:  w lodówce, w
  szczelnym,ciemnym pojemniku.
  
  Najbardziej efektywne jest dodawanie witaminy C do bazy lub kremu 
   tuż przed aplikacją. W odmierzaniu pomocna jest łyżeczka 0,15ml.

- witaminę C w formie sypkiej przechowywać  w zamkniętych pojemnikach, w 
  suchym i ciemnym miejscu, w temperaturze poniżej 25^oC